Φόρτωση...

Χλωρίδα - Πανίδα


ΝΑΞΙΑΚΗ ΠΑΝΙΔΑ

Υδροβιότοπος Νάξου. Στο δρόμο για το αεροδρόμιοΗ Νάξος, έχει να επιδείξει ένα έντονο ανάγλυφο και μια πλούσια και αξιόλογη ποικιλία βιότοπων. Από το ύψος της θάλασσας και την ακτογραμμή μέχρι τις κορυφές των λόφων και των βουνών, τα διάφορα οικοσυστήματα εναλλάσσονται αρμονικά, προσφέροντας ασφαλή ενδιαιτήματα στους πολυάριθμους εκπροσώπους της ναξιακής πανίδας.

Από τα θαλάσσια θηλαστικά που απαντώνται στις ελληνικές θάλασσες εμφανίζονται συχνότατα στα νερά της Νάξου το Ζωνοδέλφινο (Stenella coeruleoalba) και το Ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus), συνήθως όταν ακολουθούν τα μεγάλα κοπάδια ψαριών και μαλακίων που διαπερνούν τη θαλάσσια ζώνη των ανατολικών Κυκλάδων.

Στην ανατολική πλευρά του νησιού επιβιώνουν ελάχιστα άτομα ενός είδους που απειλείται με εξαφάνιση, της Μεσογειακής Φώκιας (Monachus monachus), και στον ίδιο θαλάσσιο χώρο δεν είναι σπάνιες και οι εμφανίσεις της Μεσογειακής Χελώνας (Caretta caretta), ενός ακόμα εξαιρετικά σπάνιου και απειλούμενου είδους, του μοναδικού εκπροσώπου των θαλάσσιων ερπετών στην περιοχή.

Από τα χερσαία θηλαστικά, ο Λαγός (Lepus europaeus), το Αγριοκούνελο (Oryctolagus cuniculous), ο Σκαντζόχοιρος (Erinaceus europaeus) και το Κουνάβι ή ατσίδα (Martes foina) αποτελούν τα πιο γνωστά και αναγνωρίσιμα άγρια είδη. Η σχετικά φτωχή και διάσπαρτη βιβλιογραφία, προϊόν παλιών φυσιοδιφών, αναφέρει και την ύπαρξη ελαφιών στη Νάξο τουλάχιστον μέχρι το πρώτο τέταρτο του 19ου  αιώνα, χωρίς όμως να αποδεικνύει αν αυτά αποτελούσαν άτομα ενός ντόπιου πληθυσμού ή αν είχαν εισαχθεί - το πιο πιθανό - τους προηγούμενους αιώνες, μια πρακτική που εφαρμοζόταν τακτικά κατά την Ενετοκρατία.

Τα τρωκτικά και οι νυχτερίδες που υπάρχουν στο νησί δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς, όπως επίσης και σχεδόν όλα τα ασπόνδυλα (έντομα, αράχνες, σαλιγκάρια, σκουλήκια κ.ά.).

Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει όμως με τα αμφίβια και τα ερπετά. Οι Κυκλάδες είναι γνωστές για την αφθονία τους σε είδη και υποείδη, και η Νάξος δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο Πρασινόφρυνος (Bufo viridis) και ο Λιμνοβάτραχος (Rana ridibunda), τα δυο αμφίβια της Νάξου, επιβιώνουν συχνά στον ίδιο βιότοπο μα την Ποταμοχελώνα (Mauremys caspica), τη μοναδική χερσαία χελώνα που ζει σε όλους σχεδόν τους φυσικούς υγρότοπους του νησιού. Ο επισκέπτης που θα συναντήσει άλλα είδη χελωνών στη Νάξο πρέπει να γνωρίζει ότι έχουν απελευθερωθεί από ανθρώπους που, παρ’όλα τα φιλοζωικά τους αισθήματα, δεν γνώριζαν ότι τελικά η επιβίωσή τους είναι σχεδόν αδύνατη.

Στις σαύρες αναγνωρίζονται το Σαμιαμίδι (Hemidactylus turcicus), ο Κυρτοδάκτυλος (Cyrtopodion kotschyi), η Πρασινόσαυρα (Lacerta trilineata), η Αιγαιόσαυρα (Podarcis erhardii) και φυσικά το πασίγνωστο Κροκοδειλάκι ή κασιδιάρης (Agama stelio).


Τα φίδια, αυτή η ολότελα παρεξηγημένη και αδικημένη από τον άνθρωπο κατηγορία ερπετών, διατηρούν στη Νάξο πληθυσμούς από την Οχιά (Vipera ammodytes), το Νερόφιδο (Natrix natrix), τον Τυφλίτη (Eryx jaculus) και τον Τυφλίνο (Typhlops vermicularis). Όσα άλλα είδη φιδιών της ελληνικής ερπετοπανίδας εντοπίζονται στη Νάξο, έχουν μεταφερθεί άθελα από τον άνθρωπο (στις περισσότερες περιπτώσεις μέσα σε δέματα ζωοτροφών).

Κότσιφας Τσίχλα αποδημητικό
Μαυροκέφαλος Χελιδόνια Αποδημητικά
Πεταλούδα Κοντογιάννης
Κορυδαλός νεοσός (σκορδιαλός) Κουκουβάγια στον Τίμιο Σταυρό
Χαλτσάς-Χαλκιάς Μελισοφάγος-Μελισοφάς
Σπίνος αρσενικός Σπίνος θηλικός

Η πιο εντυπωσιακή κατηγορία ζωικών οργανισμών της Νάξου, όμως, είναι αναμφίβολα τα πουλιά. Από το μεγαλοπρεπές Όρνιο ή σκανιά (Gyps fulvus), προαιώνιο σύμβολο της ναξιακής ορνιθοπανίδας, μέχρι τον ταπεινό Κατσουλιέρη ή σκορδαλό (Galerida cristata), η φύση της Νάξου προσέλκυε και συνεχίζει να προσελκύει εκατοντάδες είδη πουλιών, πολλά από τα οποία είναι σπάνια ή απειλούμενα με εξαφάνιση. Ημερόβια και νυκτόβια αρπακτικά, δηλαδή γύπες, αετοί, γεράκια, κίρκοι, κουκουβάγιες και μπούφοι, υδρόβια, όπως ερωδιοί, βουτηχτάρια, πουλάδες, χήνες και πάπιες, παρυδάτια, όπως σφυριχτές, σκαλίδρες και τρύγγες, θαλασσοπούλια, γλάροι και γλαρόνια, πέρδικες, κελάδες, σουσουράδες, χελιδόνια, πετροκλήδες, τσιροβάκοι, φυλλοσκόποι, ποταμίδες, κοτσύφια, τσίχλες, σπίζες, κορακοειδή και τσιχλόνια, μένουν μόνιμα ή επισκέπτονται τακτικότατα το νησί, μαρτυρώντας την περιβαλλοντική σημαντικότητα και σπουδαιότητα του φυσικού του περιβάλλοντος.

Η περιβαλλοντική αξία της Νάξου, άλλωστε, αποτέλεσμα των ήπιων παραδοσιακών χρήσεων γης που εφαρμόστηκαν από τον άνθρωπο και εφαρμόζονται μέχρι σήμερα έστω και αραιότερα, έχει αναγνωριστεί διεθνώς και η ελληνική Πολιτεία έχει περιλάβει τμήμα της στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών <<Φύση 2000>> (Natura 2000).
Επίσης έχουν θεσπιστεί 7 Καταφύγια Άγριας Ζωής.

Παρ’όλα αυτά όμως, τα προβλήματα και οι απειλές που αντιμετωπίζει καθημερινά η ναξιακή φύση δεν είναι λίγα. Πολλοί από τους μικρούς υγρότοπους του νησιού συρρικνώνονται και υποβαθμίζονται από τις αποθέσεις μπαζών και απορριμμάτων, σε αρκετές παραλίες πραγματοποιούνται παράνομες αμμοληψίες, στους λόφους και στα βουνά εκδηλώνονται <<περίεργες>> πυρκαγιές, εκχερσώσεις και διανοίξεις δρόμων αμφιβόλου χρησιμότητας, ενώ παράλληλα δεν λείπουν και φαινόμενα αυθαίρετης δόμησης, υποβόσκησης, παράνομου κυνηγιού και παράνομης αλιείας.

Τα αποτελέσματα των παράνομων ενεργειών αλλοιώνουν, πολλές φορές ανεπανόρθωτα, το αιγαιοπελαγίτικο τοπίο, εμποδίζουν την επιβίωση και μακροημέρευση της άγριας ζωής και αποτελούν τις κυριότερες αιτίες μείωσης των πληθυσμών της.

 Όλα τα είδη της πανίδας και της χλωρίδας της Νάξου αποτελούν μέρη της βιοποικιλότητας και του φυσικού πλούτου της, παίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των οικοσυστημάτων της και προσφέρουν απαραίτητες οικολογικές υπηρεσίες. Η διατήρηση και η προστασία τους πρέπει να αποτελεί χρέος για τους Νάξιους αλλά και για τους επισκέπτες, που οφείλουν να στηρίξουν έμπρακτα τις προσπάθειες των τοπικών αρχών για την προώθηση της ήπιας ανάπτυξης και της αειφορίας.

Κασιδιάρης
 
(Κείμενα  Νίκος Β. Προμπονάς  Ερευνητής)

(Φωτογραφίες Δημήτρης Κορρές Καθηγητής Πληροφορικής)

ΝΑΞΙΑΚΗ ΧΛΩΡΙΔΑ

Σφόλντανος στο Σκαδό Στα κυκλαδονήσια έχει εύκολη πρόσβαση κάθε βοτανικός σπόρος-"μετανάστης". Στη Νάξο ιδιαίτερα επειδή διαθέτει πλούσιο υδατικό δυναμικό και ιδιόμορφο ανάγλυφο, φυτικοί γενότυποι που ταξιδεύουν στον κόσμο με αέρηδες, βρίσκουν φιλικές τις πρώτες συνθήκες ανάπτυξης.

Έτσι συναντάει κανείς πλήρεις βοτανικές οικογένειες(Labiatae, Compositae, Liliacae, Euphorbiaceae Asteraceae κ.τ.λ) με αντοχή στις ξηροθερμικές συνθήκες και τον ανταγωνισμό.
Επίσης, κατακτητές και ταξιδιώτες μετέφεραν από τον τόπο τους φυτά και σπόρους που αγαπούσαν ή που θεωρούσαν σημαντικά. Γι’ αυτό συναντάς ποικιλίες κηπευτικών, αμπελιών και οπορωφόρων σπάνιας αξίας.

Καλά φυλαγμένο, ενδιαφέρον γενετικό υλικό, διατηρεί στους χρόνους ο Ναξιώτης παραδοσιακός καλλιεργητής "καρτερώντας" Πολιτεία και λοιπούς, την προστασία του πολλαπλασιαστικού του υλικού από πιθανή γενετική διάβρωση.
Η Ναξία φύση σε πείσμα των καιρών  ….αφήνει όλα τα λουλούδια να ανθίσουν..
Κόντρα στη γενετική μηχανική ΟΛΟΜΟΝΑΧΗ  "εργάζεται".. δημιουργεί και…αντιστέκεται.

Μαζί με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν, είναι οι μόνοι "συνένοχοι" και συνεργοί μιας εξαιρετικής ποικιλιακής παραλλακτικότητας φυτικών ειδών που λάμπει αισθητικά, προσφέρει στη Κυκλαδίτικη αρμονία και φτιάχνει όνειρα σε βοτανολόγο ταξιδευτή.

(Koυκουζής Αγγελής Γεωπόνος)
   
   
   
   

 


Εγγραφείτε στα newsletters!

O Καιρός τώρα: